Rozprawka

Pisanie rozprawki wcale nie jest takie trudne jak Wam się wydaje. Należy się tylko odpowiednio przygotować.

Rozprawka – pisemna forma wypowiedzi, rozważania na określony temat. Jej nazwa pochodzi od czasownika "rozprawiać". Składa się ze wstępu (tezy/hipotezy), rozwinięcia (argumentów), zakończenia (potwierdzenia tezy lub potwierdzenia/obalenia hipotezy).

Kompozycja rozprawki.

Najlepiej przygotować wcześniej plan pracy według schematu.

1.  wstęp- nawiązanie do tematu;

2. teza- czyli jednoznaczne stwierdzenie, opinia w jakiejś sprawie;

3. argumenty przemawiające za prawdziwością tezy - tu dobrze wypisać sobie konkretne przykłady;

4.  zakończenie- potwierdzenie tezy.

3. Rozprawka krok po kroku.

1. dokładnie przeczytaj temat rozprawki i określ problem zawarty w temacie;

2. sformułuj tezę będącą własnym stanowiskiem wobec problemu;

3. przygotuj listę argumentów i dokonaj ich selekcji; warto zacząć od argumentów najważniejszych, istotna jest więc ich hierarchia i kolejność; każdemu z argumentów poświęć przynajmniej jeden akapit;

4. jeśli to możliwe, przygotuj cytaty pasujące do argumentów (sposoby wprowadzania cytatów – patrz poniżej);

5.  napisz plan rozprawki;

6. zgromadź słownictwo przydatne do zredagowania rozprawki (patrz poniżej)

7.  zredaguj rozprawkę;

8.  popraw ewentualne błędy.

Pamiętaj o AKAPITACH - w sumie powinny być co najmniej trzy.

4. Język i styl rozprawki.

a) zwroty i wyrażenia służące do wprowadzania argumentów:

I argument: po pierwsze…, zacznę od…, na początku chciałbym przedstawić…, rozpocznę swoje rozważania od najsilniejszego argumentu…, wypada zacząć od…, moim pierwszym argumentem będzie… itp.;

II argument: po drugie…, oto kolejny argument…, za tezą przemawia także fakt, że…, przedstawię teraz kolejny argument…, następną sprawą będzie…, moim drugim argumentem będzie…, z kolei… itp.;

III argument: wypada też dodać, że…, nie można też zapomnieć o…, na zakończenie przytoczę argument…, zakończę na argumencie…, jako ostatni przytoczę argument…, moje rozważania byłyby niepełne, gdybym nie przytoczył jeszcze jednego argumentu…, nie sposób pominąć jeszcze jednego argumentu… itp.;

b) zwroty i wyrażenia podkreślające własny punkt widzenia:

moim zdaniem…, myślę, że…, uważam, że…, według mnie…, jestem zdania, że… , jestem przekonany..., śmiało można wyciągnąć wniosek..., nie zadawałem sobie wcześniej tego pytania... , nie mam wątpliwości..., słusznie..., nie mam pewności..., naprawdę..., rzeczywiście..., prawdopodobnie..., nie wątpię, że..., przypuszczam, że..., wydaje mi się, że..., itp.;

c) zwroty i wyrażenia podkreślające słuszność argumentów:

nie ma wątpliwości, co do tego, że…, bezsprzecznym wydaje się fakt, iż…,

jest rzeczą oczywistą, że.. jestem w stu procentach przekonany, że…, jest pewne, że…, wyraźnie widać, że…, niewątpliwie.., słusznie, wszystkie fakty przemawiają za tym, że…, z całą pewnością można stwierdzić, że... itp..

Uwaga: niedopuszczalne jest stosowanie w rozprawce wyrazów i zwrotów z języka potocznego oraz takich, które są zabarwione emocjonalnie, np. facet, knajpa, gadać, fajny, super, wkurzający itp.

5. Użycie cytatów.

Pisząc rozprawkę można odwołać się do cytatów, opinii znanych osób, powiedzeń, przysłów itp. Cytat będzie wtedy podnosił wartość argumentu.

Przykładowe sformułowania służące wprowadzaniu cytatów:

ten argument najlepiej potwierdzają słowa: „…………..”

aby poprzeć moje zdanie zacytuję słowa x, który powiedział: „……………….”

powołam się na znane wszystkim powiedzenie, że „………………………”

moją opinię potwierdza następujący cytat: „…………………..”  itp.

źródła:
http://pl.wikipedia.org/wiki/Rozprawka
polski.gim26.gda.pl/Rozprawka.doc‎
M. Kuziak, S. Rzepczyński, R. Kasterski, Jak pisać po polsku? W szkole. W domu. W pracy., Bielsko - Biała 2004.

Zdania złożone współrzędnie

W zdaniu złożonym współrzędnie zdania składowe (tzw. zdania współrzędne) nie określają się wzajemnie. Jedno zdanie składowe nie wynika z treści drugiego i może istnieć osobno (np. Jem obiad i czytam gazetę. - Jem obiad. Czytam gazetę.).

Rodzaje zdań złożonych współrzędnie można najłatwiej określić po spójnikach, jakie łączą zdania składowe:

• Łączne - czynności współistnieją ze sobą, tzn. występują w jednakowym czasie i przestrzeni (np. Zuzia jest zdolna i uczy się dobrze.).

spójniki: "i", "a", "oraz", "ani", "ni", "jak", "też", "jakże", "także", "tudzież" lub bezspójnikowo (przecinek).

wykres: __1__....__2__

• Rozłączne - zdania składowe wykluczają się wzajemnie (np. Odwiedzę kolegów albo pójdę na spacer.).

spójniki: "albo", "lub", "czy", "bądź"

wykres: __1___<...._>__2__

• Wynikowe - jedna czynność wynika z drugiej (np. Andrzej jest pilny, więc w szkole ma dobre oceny.).

spójniki: "więc", "zatem", "toteż", "dlatego",

wykres: __1___>...._>__2__

• Przeciwstawne - czynności przeciwstawiają się sobie (np. Turyści byli już zmęczeni, ale nie chcieli robić postoju.).

spójniki: "ale", "lecz", "a", "jednak", "zaś", "natomiast", "chociaż", "jednakże".

wykres: __1___>...._<__2__

Interpunkcja

Pamiętajcie, że nie stawiamy przecinka przed spójnikami oraz, i, albo, lub, ani, ni, tudzież, bądź, chyba, że dany spójnik powtarza się w zdaniu.

np. Albo odwiedzicie nas w tym roku, albo spotkamy się u was.

W zdaniu pojedynczym przecinek poprzedza tylko 3 spójniki: ale, lecz, czyli.

W zdaniu złożonym przecinki stawiamy przed wszelkimi spójnikami np. a, czy , jak, aż, niż, bo, gdyż, więc, itp.

PRZYPOMINAM O KARTKÓWCE W NAJBLIŻSZY PONIEDZIAŁEK, TJ. 18.11.2013r.

źródło: www.wikipedia.pl, Z.Czarnecka - Rodzik, Gramatyka i stylistyka, Warszawa 2008.

OPIS PRZEŻYĆ WEWNĘTRZNYCH

Opis przeżyć wewnętrznych to opis stanu, emocji, uczuć naszych lub wykreowanych bohaterów. Aby napisać opis przeżyć wewnętrznych musicie przede wszystkim wczuć się w rolę, sytuację - swoją lub czyjąś. Jeśli piszecie o swoich przeżyciach powinniście jak najdokładniej przypomnieć sobie to, co czuliście w sytuacji, którą opisujecie. Nie można zapomnieć o uwzględnieniu okoliczności i przyczyn tych przeżyć oraz opisie zewnętrznych przejawów emocji, czyli zmian w wyglądzie i zachowaniu np. zarumienił się, podskoczył, zmarszczył brwi.

Pamiętajcie, że opis przeżyć wewnętrznych, jak każda praca pisemna, musi zawierać:
1. WSTĘP
2. ROZWINIĘCIE
3.ZAKOŃCZENIE

Nie zapomnijcie o AKAPITACH!

Przykłady literackie:

Magrat  lekko  drżały  ręce,  kiedy  parzyła  herbatę.  Oczywiście,  czuła  się  zaszczycona,  ale  i zdenerwowana,  że  przypadło  jej  zacząć  pracę  wioskowej  czarownicy pomiędzy Babcią i -z drugiej strony lasu - Nianią Ogg. Sama wpadła na  pomysł, by utworzyć miejscowy sabat. Miała wrażenie, że tak będzie bardziej... no...  bardziej  okultystycznie.  Ku  jej  zdumieniu,  dwie  czarownice  zgodziły się,  a przynajmniej nie odmówiły zbyt stanowczo.

Terry Pratchett "Trzy wiedźmy".
---------------------------------------------------------------------------

Koralina jęknęła z odrazą i przerażeniem, i stwór, jakby słysząc ów dźwięk, zaczął wstawać. Koralina stała bez ruchu, przyrośnięta do podłogi. 

Neil Gaiman, "Koralina".
---------------------------------------------------------------------------

Nareszcie ocknąłem się naprawdę. Słońce paliło mi powieki i z trudem zdołałem je podnieść  Ujrzałem niebo, znajdowałem się więc na wolnym powietrzu, ale sen ciążył mi jeszcze na oczach. Nie spałem już, a jednak nie byłem zupełnie rozbudzony. Okropne obrazy przesuwały się przed moim umysłem. Trwoga mnie zdjęła. Zerwałem się nagle i usiadłem.

    Gdzież znajdę wyrazy, aby opisać grozę, jaka mną owładnęła. Leżałem pod szubienicą Los Hermanos.

Jan Potocki, "Rękopis znaleziony w Saragossie".

----------------------------------------------------------------------------

PISZĄC SWOJĄ PRACĘ KORZYSTAJCIE Z PRZYKŁADOWEGO SŁOWNICTWA

Słownictwo opisujące przeżycia wewnętrzne:

coś ścisnęło mnie za gardło; wzruszenie odebrało mi głos; nogi zrobiły się jak w waty; nogi ugięły się pode mną; ze wstydu chciałem zapaść się pod ziemię; poczułem skrzydła u ramion; czułem się jak w siódmym niebie; ogarnął mnie głuchy żal; usychałem z żalu/ z tęsknoty; z trudem powstrzymywałem łzy napływające mi do oczu; płakałem bezgłośnie; łzy spływały mi po policzku; poczułem jak zwilgotniały mi oczy; z piersi wyrwał się gwałtowny szloch/ głuchy płacz; zaszlochałem w głos; płacz targał moim ciałem; moje plecy drżały od wstrzymywanego/ tłumionego płaczu; straciłem panowanie nad sobą; chciałem płakać/ tańczyć/ śpiewać/ podskakiwać z radości; świat zawirował mi przed oczyma; oczy zaszły mi  mgłą/ łzami; rozsadzało mnie niczym nie zmącone szczęście; uśmiechałam się od ucha do ucha; uśmiech rozjaśnił mi/ rozpromienił twarz; przestępowałem z nogi na nogę; fala gorąca zalała mi twarz; spuściłem głowę; strach rozszerzył mi źrenice; oblał mnie zimny pot; spociłem się jak mysz kościelna; ręce zwilgotniały mi z przejęcia; zaniemówiłem z wrażenia; nagle zabrakło mi słów; poczułem pustkę w głowie; miałem sucho w gardle; język stanął mi kołkiem; zawirowało wokół mnie; z przejęcia zapomniałem jak się nazywam; krew pulsowała w moich żyłach; serce łopotało jak spłoszony ptak; serce chciało rozsadzić mi pierś; oczy zalśniły dziwnym blaskiem; moje oczy rzucały pioruny; wszystkie słowa uleciały mi z głowy; obleciał mnie blady strach; pogrążyłem się w bezbrzeżnym smutku; byłem na samym dnie rozpaczy; opanowała mnie czarna rozpacz; poczułem dziwne ukłucie w sercu; moje serce ścisnęło dziwne przeczucie; kamień spadł mi z serca; serce mi się kraje; moją twarz rozjaśnił uśmiech; miałem duszę na ramieniu; oblał mnie zimny pot; nie taiłem zdziwienia; osłupiałem ze zdziwienia; strach zjeżył mi włosy na głowie; wpadłem w czarną rozpacz.

Słownictwo opisujące zmiany zachodzące w wyglądzie:

zbladł z przerażenia; poczerwieniał z wściekłości; twarz pokryła się rumieńcem; twarz wykrzywił grymas złości/ zniecierpliwienia; twarz rozjaśniła się w uśmiechu; oczy zalśniły dziwnym blaskiem; uśmiech rozpromienił twarz; roześmiał się od ucha do ucha; wybuchnął płaczem; trząsł się od płaczu; zalał się łzami; zanosił się płaczem.

Słownictwo nazywające uczucia, synonimy:

radość: (szczera; dziecinna) wesołość, rozbawienie;

smutek: (cichy, bezbrzeżny, głęboki, nieznośny) melancholia, przygnębienie, zasmucenie, żal, rozpacz (beznadziejna; nieopisana); chandra; depresja;

ból: (dotkliwy; nieznośny; przejmujący);

miłość: (dozgonna, gwałtowna, niewysłowiona; głęboka; gorąca; ślepa; bezinteresowna) ; uwielbienie;

nienawiść: (dzika; fanatyczna; głucha; mściwa; nieprzejednana; zaciekła; zapamiętała; zimna);

szczęście: (bezgraniczne; idylliczne; nadzwyczajne; nagłe; niebiańskie; niewymowne; niewypowiedziane; niezmącone; promienne; ślepe); beztroska;
sympatia: (bezwiedna, jawna, mimowolna, niekłamana, nieprzeparta; nieukrywana); przywiązanie;
strach: ( paniczny, blady, niemy, nieopisany, obezwładniający; śmiertelny; potworny; piekielny; niesłychany); lęk, przerażenie, niepokój, pesymizm;
ciekawość: (niezdrowa, dziecinna) zainteresowanie;
złość: (bezbrzeżna, bezsilna, histeryczna, mściwa, szatańska, tajona, zapiekła) zdenerwowanie; wściekłość, irytacja, wzburzenie, pasja, gniew, agresja;
tęsknota: (wszechogarniająca, bezdenna, bolesna, najskrytsza, nieokiełznana, niepojęta, nieukojona, niewymowna, straszliwa, wiekuista) nostalgia;
nadzieja: (wielka, słaba, niepłonna, ułudna, wygórowana, płonna, zwodnicza) optymizm, pogoda ducha;
apatia: (beznadzieja, głęboka, zupełna) zobojętnienie, otępienie, bierność;
zmartwienie: (ciężkie, szczere, tajone, wieczne) zgryzota;
wstyd: ( fałszywy, głęboki, palący, piekący) zażenowanie;
pogada: ( głęboka, nieukrywana) lekceważenie;
podziw: (głęboki, mimowolny, niemy, nietajony, szczery);
niechęć: (nieprzezwyciężona) antypatia, wrogość, odraza;
ulga: ( cwilowa, niemała, niewysłowiona, niewypowiedziana, wielka, znaczna;
duma: (niepohamowana, obrażona);
wahanie się: niezdecydowanie;
wstręt: (chorobliwy, niepohamowany, instynktowny, mimowolny, niepokonany, niewymowny) obrzydzenie;
samotność;
litość: (głęboka, szczera) współczucie;
rozczarowanie: (bolesne, gorzkie, straszne, zupełne) rozgoryczenie;

(słownictwo zaczerpnięte z: M. Kuziak, S. Rzepczyński, R. Kasterski, Jak pisać po Polsku? W szkole. W domu. W pracy., Bielsko- Biała 2004.)

ZADANIE DOMOWE:

Aby utrwalić wiadomości z lekcji wykonajcie następujące zadania z zeszytu ćwiczeń do gramatyki:
5/84-85, 6/85-86, 8/87.

Przypominam, że na czwartek (15 listopada) piszecie opis przeżyć wewnętrznych na minimum jedną kartkę z zeszytu (prace oddajecie na podpisanych kartkach, nie piszecie prac w zeszytach). Praca nie może być zapisana w formie punktów, ma być to tekst ciągły, przypominam o wstępie, rozwinięciu, zakończeniu - tj. co najmniej trzy akapity.

Zadanie wykonujecie wybierając jeden temat z ćwiczenia 11/172 (nowy podręcznik do gramatyki):
- Pierwszy dzień w nowej szkole.
- Spełniło się moje marzenie.
- Straciłem przyjaciela. Straciłam przyjaciółkę.

lub ćwiczenie 10/87 (z zeszytu ćwiczeń do gramatyki):
Wyobraź sobie, że przed urodzinami marzyłeś o upragnionym prezencie. Właśnie rozpakowujesz paczkę...
Skonstruuj odpowiedni opis przeżyć wewnętrznych. Uwzględnij w nim informacje na temat towarzyszących ci osób.

W przypadku jakichkolwiek wątpliwości lub pytań piszcie na adres mailowy: jpolski2gim@gmail.com lub pytajcie po zajęciach.

POWODZENIA! :)